Cornelis Lely en de Zuiderzee

Posted · Reactie toevoegen
Historische_kaart_Nederlandse_kust wikocommons 600 x 350

Over inpoldering van de Zuiderzee is honderden jaren gesproken. Het eerste plan voor het indammen van de Zuiderzee kwam kwam in 1667 van Hendrik Stevin, ingenieur in het Staatse leger en zoon van de beroemde wiskundige Simon Stevin. Dit plan bleek echter onuitvoerbaar: de techniek om dergelijke dijken te bouwen was nog niet ver genoeg ontwikkeld.

Inpoldering van de Zuiderzee

Muraltmuurtjes WikicommonsNa de Stormvloed van 1906 was al besloten tot een algemene dijk-verhoging in Zeeland. Om kosten te besparen (ook toen al!) bestond die ophoging uit het plaatsen van lage betonnen muurtjes op de dijken.
In 1953 bleek pijnlijk dat deze zogenoemde Muraltmuurtjes, vernoemd naar de bedenker R. de Muralt, hoofd Technische Dienst van het waterschap Schouwen, totaal niet voldeden en bij latere dijkverhogingen zijn ze weer verwijderd. De laatste Muraltmuurtjes, bij Wolphaartsdijk, zijn nu cultuurhistorisch erfgoed.

De Stormvloed van 1916 was het laatste duwtje voor de Tweede Kamer om te besluiten tot de afsluiting van de Zuiderzee. Na de stormvloed van 1916 richtte het KNMI de Nederlandse Stormvloedseindienst op om de dijkbeheerders en waterschappen voortaan tijdig te kunnen waarschuwen. Helaas, het mocht niet baten in 1953.

Cornelis Lely (1854-1929)

Cornelis Lely kleinCornelis Lely was een waterstaatkundig talent. Na zijn ingenieursexamen aan de voormalige Technische Hogeschool Delft ging hij werken bij Rijkswaterstaat. In 1886 richtten enkele notabelen de  Zuiderzeevereniging op, die moest onderzoeken of drooglegging haalbaar was. Lely werd door Rijkswaterstaat bij de Zuiderzeevereniging gedetacheerd om een plan op te stellen voor de afsluiting van de Zuiderzee.

In 1891 voltooide Lely zijn Zuiderzeeplan, met als tweeledig doel het verkorten van de kustlijn door de Afsluitdijk en het inpolderen van de kleigronden in de Zuiderzee voor de landbouw. De aanleg van de Afsluitdijk verkortte de kustlijn van de Zuiderzee tot 32 kilometer. Lely was de eerste die een technisch uitvoerbaar plan presenteerde, dat bovendien een oplossing gaf voor knelpunten zoals de afwatering van de IJssel.

Visionair ingenieur

Lely was niet alleen een capabel en visionair ingenieur maar ook een bevlogen politicus. Kort nadat hij zijn Zuiderzeeplan af had, werd hij in 1891, nog maar 36 jaar oud, benoemd als minister van Waterstaat, Handel en Nijverheid. In totaal was Lely drie keer minister van Waterstaat.  Al in 1892 adviseerde een staatscommissie om het plan Lely uit te voeren, maar pas in 1913 kreeg Lely het Zuiderzeeplan in het regeerakkoord.

Er was aanvankelijk veel maatschappelijke weerstand tegen de Afsluitdijk vanwege de teloorgang van de visserij op de Zuiderzee, maar de publieke opinie sloeg om na de watersnood van 1916 en vanwege de toenemende voedseltekorten als gevolg van de Eerste Wereldoorlog. Twee jaar later, in 1918, loodste Lely de Zuiderzeewet door het parlement. Helaas heeft Lely de sluiting van de Afsluitdijk in 1932 zelf niet meer meegemaakt.

Lees meer in het boek:  Niet bang voor water?
Wat de waterschappen voor je doen