Innovatie in de waterzuivering niet snel genoeg, vindt Adviescommissie Water

Waterschappen en gemeenten er actief op moeten aansturen dat ziekenhuizen en zorgcentra lozingen van medicijnresten zuiveren aan de bron. Ook het combineren van afvalwaterzuivering met mestverwerking biedt perspectief om de fosfaatkringloop te sluiten en de waterkwaliteit te verbeteren.

Innovatie in de afvalwaterketen te defensief

17 sept. 2015 – In het Bestuursakkoord Water uit 2011 hebben Rijk, provincies, gemeenten, waterschappen en drinkwaterbedrijven afgesproken de doelmatigheid in de waterketen te vergroten. Drijfveren zijn onder andere schoner (afval)water en het terugwinnen van grondstoffen en energie. De ambities van de waterschappen en gemeenten op dit punt zijn vastgelegd in de routekaart afvalwater 2030, een langetermijnvisie voor de afvalwaterketen.

De Adviescommissie Water in haar advies van april 2015 pleit ervoor dat de bestaande zuiveringssystemen in de afvalwaterketen niet te defensief in stand worden gehouden door waterschappen en gemeenten. Nu wordt nog te veel gedacht vanuit de eigen begrotingsinkomsten en de eigen business case. Dat belemmert innovatie over de grenzen van de eigen deelsector heen en leidt niet tot de oplossingen met de meeste maatschappelijke waarde. Kosten en baten van innovaties liggen vaak niet bij dezelfde partij, zodat innovaties niet van de grond komen.

Adviescommissie Water bij het afscheid in 2013 van de voorzitter, de Prins van Oranje

Focus op duurzaamheid

Nederland heeft een goed functionerend waterketensysteem dat tegen relatief lage kosten een zeer hoge performance levert. Dit systeem komt echter in toenemende mate onder druk te staan door externe ontwikkelingen zoals klimaatverandering, grondstofschaarste en het energievraagstuk. Bovendien worden in de toekomst hogere eisen aan de waterketen gesteld vanuit volksgezondheid en waterkwaliteit.

Een belangrijke drijfveer voor innovatie is de wens om ook in de toekomst een kwalitatief goed presterend waterketensysteem te hebben tegen lage kosten. Drijfveren zijn vooral kostenbesparing, waardecreatie en verduurzaming. Voorbeelden zijn de energie- en grondstoffenfabrieken van de waterschappen en het vermarkten van reststoffen die vrijkomen bij de drinkwaterbereiding via de reststoffenunie. De AWP vraagt wel om aandacht voor de BTW-problematiek rond die vermarkting!

Innoveren door combineren van afvalstromen

Juist de kruispunten tussen de afvalwaterketen en andere afvalstromen en (logistieke) ketens zijn de punten waar innovatie kan plaatsvinden. Inzetten op deze ‘cross-overs’ biedt grote kansen om niet alleen vanuit de waterketen te denken, maar juist te kijken naar de samenhang met andere werkprocessen en stofstromen. De overheden in de waterketen moeten meer inzetten op deze ontwikkelingen en actief stimuleren dat (private) partijen zelf verantwoordelijkheid nemen voor de waterzuivering, daar waar dat duurzamer is!

Een goed voorbeeld van het combineren van afvalstromen is de ontwikkeling van het Pharmafilter in het Reinier de Graaf ziekenhuis in Delft. Deze innovatie is voortgekomen uit wensen voor verbetering van de logistiek van het ziekenhuis met betrekking tot afvalverwerking. De voordelen van het pharmafilter zijn groot en de terugverdientijd is niet lang. Toch heeft nog niet elk ziekenhuis een pharmafilter. Waterschappen sturen nog niet actief op zuivering van medicijnresten bij de bron.

Andere voorbeelden voor cross-overs zijn de afvoer en verwerking van groente- en fruitafval van huishoudens via shredders in keukens naar de riolering en de afvalwaterzuivering. Ook liggen er kansen in het verwerken van agrarische reststromen, mits drempels in de regelgeving worden weggenomen. Zo moet er onder de huidige Afvalstoffenwet een toeslag worden betaald om agrarische mest bij te mengen op een rwzi.

Hans Middendorp


Deze opiniebijdrage is gebaseerd op het rapport ‘Advies Innovatie in de Waterketen’ van de Adviescommissie Water (20 april 2015).  

Link naar het volledige rapport

Casus Pharmafilter

In het Pharmafiltersysteem worden vrijwel alle afvalstromen van het ziekenhuis vermalen en doorgespoeld door de riolering. Buiten het ziekenhuis staat een installatie die het vaste afval vergist waarbij biogas wordt geproduceerd. Het afvalwater wordt ter plekke gezuiverd en ontdaan van medicinale reststoffen. Het Reinier de Graaf ziekenhuis in Delft was het eerste ziekenhuis dat het Pharmafiltersysteem in gebruik heeft genomen. Recent is het ziekenhuis in Terneuzen gevolgd en wordt ook in andere ziekenhuizen gekeken naar de mogelijkheden.

De investering door het ziekenhuis wordt in ongeveer 10 jaar terugverdiend. De business case is ondermeer sluitend doordat geen zuiveringsheffing aan het waterschap meer betaald hoeft te worden. Verder zijn er kostenbesparingen door de efficiëntere logistiek. Naast de bijdrage aan de waterkwaliteit door de verwijdering van medicijnresten, zijn er baten in gezondheid, comfort voor patiënten en verbetering van de arbeidsomstandigheden voor het verplegend personeel (citaat uit het besproken rapport).

 

Naschrift aug. 2016

Op 9 august 2016 nam het Franciscus Gasthuis in Rotterdam een PharmaFilter in gebruik (1e fase). Het Franciscus Gasthuis is het vijfde ziekenhuis in Nederland dat het afvalwater uit het ziekenhuis zuivert, voordat dit op de riolering van de gemeente wordt geloosd. De installatie filtert schadelijke stoffen, zoals medicijnresten en hormoonverstorende stoffen, die zich in het afvalwater van het ziekenhuis bevinden. Daarmee levert het ziekenhuis een enorme bijdrage aan een beter milieu.

‘In de tweede fase wordt een enorme stap gezet als het medische afval niet langer naar de vuilstort gaat maar ook in de eigen zuiveringsinstallatie wordt verwerkt, afgebroken en gereinigd,’ aldus Wim van Schie, manager Facilitaire Dienst van Franciscus Gasthuis & Vlietland.


Leave a Reply