Urgent: integrale aanpak van overlastgevende planten en dieren langs de waterkant!

 Nederland krijgt steeds meer te maken met overlastgevende dieren en planten langs dijken en watergangen. Voor een samenhangende aanpak van de overlast ligt het voor de hand om het takenpakket van de muskusrattenvangers uit te breiden.

Droge voeten is kerntaak van de waterschappen

Waterschappen hebben als kerntaak de zorg voor de dijken en het waterbeheer van alle sloten en vaarten in Nederland. Sommige nieuwe soorten veroorzaken problemen, zoals de bever die in dijken graaft of de waternavel die de sloten verstopt.

De bever is een beschermde diersoort, die gevaarlijk
grote gaten in dijken graaft.  (foto: Everystock)
Meestal ontstaat – na verloop van tijd – een nieuw biologisch evenwicht waardoor exoten minder kans krijgen om een plaag te worden. Bijvoorbeeld de driehoeksmossel kwam driehonderd jaar geleden naar Nederland en is volledig ingeburgerd. Zijn neefje de quagga-mossel arriveerde pas twintig jaar terug en heeft zich snel verspreid over Nederland, ten koste van de driehoeksmossel.Maar in het dagelijks beheer van het watersysteem kun je niet honderd jaar wachten op een nieuw biologisch evenwicht, dan moet je nu ingrijpen.

Formeel is de bever geen exoot maar een beschermde diersoort. De laatste Nederlandse bever werd in 1826 geschoten. Pas eind vorige eeuw is de bever opnieuw uitgezet.  Na het ongeluk met de stuw bij Grave, waardoor het waterpeil extreem laag kwam te staan, werden er maar liefst acht grote bevergaten aangetroffen in de dijk van de Maas. Bevers worden een meter groot (zonder staart), dus dan kun je je wel voorstellen hoe groot een beverhol is. De bever is beslist een overlastgevende soort!

Exoten zijn uitdaging voor provincies en waterschappen

De EU heeft onlangs de lijst met exoten verder uitgebreid. De lidstaten zijn verplicht om – uiterlijk! – in 2018 bestrijdingsplannen per soort op te stellen. In Nederland zijn de provincies verantwoordelijk voor de exotenbestrijding, maar die hebben geen mensen in het veld om die bestrijdingsplannen uit te voeren.

De waterschappen doen al wel de bestrijding van de muskusrat en beverrat. Gaan we straks voor elke nieuwe soort die lastig wordt een apart protocol opstellen? Door weer een andere ambtenaar? Het is toch veel logischer om te kiezen voor een integrale aanpak van alle overlastgevende dieren- en planten!

De muskusrattenvangers houden nu nog alleen de muskusrat en de beverrat in de gaten. Wekelijks lopen zij langs duizenden kilometers watergang. Maar ook de bever vraagt om aandacht. Waterplanten zoals de waternavel verstoppen de watergangen. En rode rivierkreeftjes graven gaten, en die grond moet er weer worden uitgebaggerd. Wat ligt er dan méér voor de hand dan om de muskusrattenvangers breed in te zetten?

Integraal beheer overlastgevende planten en dieren

Het wordt een grote uitdaging voor de provincies en waterschappen om van al die losse bestrijdingsplannen één integrale beheersaanpak te maken.

Bij integraal beheer van overlastgevende soorten (IBOS) wordt vanzelfsprekend ook gekeken naar het voorkómen van schade door preventieve maatregelen. Want als uitroeien van een bepaalde soort niet realistisch is, dan wordt beperken van de overlast het belangrijkste doel.

Natuurlijk gaat zo’n taakuitbreiding van Muskusrattenbestrijding naar integraal beheer van alle overlastgevende soorten niet vanzelf, daar is extra geld en menskracht voor nodig. Maar de waterschappen en de provincies hebben hier een groot gezamenlijk belang, dus daar moeten ze wel een oplossing voor kunnen vinden.

Dit blog verscheen op 8 september 2017 op H20 Waternetwerk 


Vond je dit interessant? Klik hier voor de uitgebreide versie!



2 Comments

  • Hans Middendorp

    August 31, 2017

    Beste Ruud Tas,

    Dit schreef ik in augustus 2016: ,,De nieuwe EU-regels tegen het verspreiden van exoten zoals waternavel, beverrat en rode rivierkreeft zijn op zich verstandig", zegt Hans Middendorp, vice-voorzitter van de Algemene Waterschapspartij en visserijbioloog. ,,Maar er zijn al zo véél rode kreeftjes in Nederland Waterland, dat we in ons land de natuurschade alleen nog kunnen beperken door zoveel mogelijk kreeftjes weg te vangen. Bovendien zijn de kreeftjes een kans voor de beroepsvisserij nu de paling steeds zeldzamer wordt."

    https://www.algemenewaterschapspartij.nl/nieuws/beroepsvissers-vang-meer-rivierkreeftjesen-minder-paling

  • Ruud Tas

    August 30, 2017

    Geachte heer Middendorp, wat is uw visie m.b.t. de Rode Amerikaanse Rivierkreeft? Wat gebeurd er met deze beestjes als zij gevangen zijn door de muskusrattenvangers? Destructie? Terwijl je ze aan de andere kant zelfs importeert uit Azië. Dat zou echt zonde van het geld zijn.
    Daarnaast is het inderdaad niet realistisch om te denken dat de Uitheemse Rivierkreeft uitgeroeid kan worden.

    Het lijkt mij beter als beroepsvissers hier (meer) werk van gaan maken. Wellicht in combinatie met uitzet van roofvis zoals Snoek en Baars. Hiermee wordt nieuwe aanwas afgeremd en worden de oudere exemplaren weggevangen. Hopelijk krijg je de populaties dan op een beheersbaar niveau. Deze aanpak kost de belastingbetaler niets.

    Zelf ben ik als startende beroepsvisser bezig met het verkrijgen van visrechten bij o.a. waterschap Rijnland maar krijg geen enkele medewerking. Terwijl dit het waterschap nog wat oplevert ook. Daarbij heb ik specifiek om de rechten op schaal en schelpdieren gevraagd. Ik wil mij hiermee afzijdig houden van de discussie rond de palingstand.

    Hoeveel extra (belasting)geld en menskracht is er nodig denkt u? Zelf denk ik heel erg veel geld! Houd dit geld op zak en gun het de beroepsvissers!

Leave a Reply