Veilige dijken vragen om ruimte en geld

Er is veel discussie in dijkenland. Er wordt gesproken over ondoorlaatbare dijken en klimaatdijken. Daarnaast zijn de voorbereidingen in vergevorderde staat voor de Inside technieken: dijkdeuvels en MIP (mixed-in-place). 

Ondoorlaatbare dijk

Vanuit een eerdere gedachte om compartimenteringsdijken aan te leggen om zodoende het effect van eventuele dijkdoorbraken te beperken, zoals bijvoorbeeld rondom Den Bosch, lijkt het nu verstandiger om deze mega-investeringen direct in de primaire keringen te doen. Ook de commissie Veerman heeft de aanbeveling gedaan om de primaire keringen met een factor 10 te versterken, als de meest kosten-effectieve aanpak.

Het idee van de ‘ondoorlaatbare dijk’ is heel simpel: zorg dat de dijk niet bezwijkt, ook niet als het water over de kruin komt, want dan zal de schade in het achterland toch beperkt blijven. In de huidige normering is nog een vrije stijghoogte van minstens 50 cm voorzien. Als die vrije stijghoogte benut kan worden, hoeft de dijk niet verhoogd te worden. En dat is weer belangrijk omdat hogere dijken ook weer véél bredere dijken zijn. De ondoorlaatbare dijk heeft maar een kleine verbreding aan de binnenkant nodig, en vooral een verzwaarde berm.

Klimaatdijk

De ‘klimaatdijk’ van Veerman is wezenlijk anders. Bij de klimaatdijk wordt een heel breed dijklichaam aangelegd, waarmee zo véél afslagvolume wordt gecreëerd dat alle stormen worden weerstaan. Op de klimaatdijk kunnen dan wel weer bepaalde functies worden gelegd. Je zou er zelfs deels op kunnen bouwen.

De actuele situatie is echter dat bijvoorbeeld de veenbodems in rivierenland met ca. 0,5 cm per jaar zakken, terwijl de rivierbedding ca. 1 cm omhoog komt. Dijkversterking is daarmee een cyclisch proces dat elke 25 jaar terugkomt. Er zijn weinig technische beperkingen om dijken hoger of breder te maken; probleem is dat er vaak heel veel bebouwing tot in de berm van de dijk staat. Monumentale boerderijen zouden een aantal meters moeten worden opgetild of verplaatst; andere bebouwing zou moeten worden onteigend en en gesloopt. Kortom, kostbaar en ingrijpend!

Innovatieve dijken

Marktpartijen hebben een aantal innovatieve dijktechnieken aangedragen, zoals dijkdeuvels en mixed-in-place, waarbij de dijk wordt versterkt zonder te worden verbreed (zie bijv. Echter, bij de voorbereiding van de eerste pilots die na deze zomer al bij waterschap Rivierenland worden uitgevoerd, is al wel gebleken dat deze technieken weliswaar geen permanent ruimtebeslag vragen, maar dat er wél vrije ruimte nodig is om bijv. de dijkdeuvels in te brengen. Ook zijn er juridische problemen als dijkdeuvels etc. tot onder de fundering van bestaande gebouwen reiken.

Inmiddels wordt er ook gekeken naar het inbrengen van korte damwanden op grote diepte, om de waterdruk onderin de dijk tegen te gaan. Eigenlijk is een korte damwand niets anders dan een diepwand zonder het bovenste deel. Het lijkt een veelbelovend alternatief, behalve dan dat nog niet duidelijk is hoe de korte damwand diep in de dijk moet worden aangebracht…

Dijken in bredere context

Het klimaat verandert, ons land verandert, dus er is echt méér aan de hand dan alleen maar de dijken verzwaren. Vanuit het concept Ruimte voor de Rivier kunnen hoge waterstanden ook worden voorkomen door extreem veel capaciteit in de rivierbedding aan te brengen. Conclusie is dan ook dat bodemdaling, watermanagement, dijkversterking en ruimtelijke ontwikkeling integraal moeten worden bekeken, waarmee scenario’s voor de midellange termijn moeten worden ontwikkeld. Een oplossing voor slechts 25 jaar is eigenlijk géén oplossing, maar lapwerk om tijd te winnen. Veilige dijken vragen ruimte en geld. Moeilijker is het niet!

.


Geef een reactie