Wel geloof maar geen visie in de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte

Het kabinet-Rutte heeft zijn visitekaartje afgegeven met de concept-structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR). Het ministerie I&M wordt nu echt een uitvoeringsorganisatie van het rijk, door zich te concentreren op de -zelfgekozen- kerntaken. Die kerntaken liggen vooral in het ontwikkelen van de infrastructuur om de randstad bereikbaar te houden. Ook wordt zwaar ingezet op het vinden van locaties voor windenergie. En wat geen kerntaak meer is, daar bemoeit het rijk zich -dus- ook niet meer mee. “Als er er een keer iets mis gaat, jammer dan”, is de teneur. 

Kabinet vertrouwt blind op gemeenten en provincies

Het credo van het nieuwe kabinet, liberalisering en decentralisatie, spat van de bladzijden. @Liberalisering: vermindering van regels is het zwaartepunt van de structuurvisie, en is daarmee een doel op zichzelf geworden. Als ambitie voor vermindering van de regeldruk is genoemd om de plankosten van projecten met 10% te verlagen – terwijl de echte kosten van infrastructuur toch heus in de realisatiefase zitten. @Decentralisatie: de verantwoordelijkheid voor de ruimtelijke ordening, dat wil zeggen de integrale afweging van alle belangen, wordt door het rijk neergelegd bij de provincies. De provincies reageren dan ook meestens verheugd: “eindelijk eens wat te doen!”.

Bufferzones en recreatiegebieden rondom steden zijn als beleidsdoel vervallen. Ook de 20 nationale landschappen worden opgeheven. Echter, als het rijk geen kaders stelt dan kunnen aangrenzende gementen totaal verschillende afwegingen maken. Links van de gemeentegrens wordt de open ruimte beschermd, terwijl rechts juist wordt gebouwd. Ook de markt schreeuwt om kaders, om regionale willekeur te voorkomen, maar vooral ook om pro-actief plannen te kunnen ontwikkelen – wat past grosso modo wel en wat niet?

Bouwen en Leegstand

Voortaan mogen gemeenten zelf bepalen waar er mag worden gebouwd en waar er industrieterreinen worden aangelegd, het rijk zal zich “niet meer bemoeien met individuele weilanden”. Het Groene Hart zal wellicht nu niet plotseling worden volgebouwd vanwege de economische crisis, maar gentrification zal zeker optreden: grote villa’s op mooi gelegen locaties in de randen van het buitengebied, zodat gemeenten toch inkomsten uit grondexploitatie kunnen realiseren. En met deze nationale structuurvisie is het nog maar de vraag of Almere nog verder zal doorgroeien tot een volwaardige vierde grote stad, of dat de nieuwe huizen toch vooral in de laatste open gebieden in de randstad worden gebouwd.

Het rijk heeft er het volste vertrouwen in dat de bescherming van waardevolle landschappen en bijzondere gebieden kan worden overgelaten aan de provincies en gemeenten. Echter, de schaalgrootte van de meeste gemeenten in Nederland is te klein voor een goede integrale regionale afweging. En ook op het niveau van de provincies is de schaalgrootte te klein – bijv. de regio Amsterdam-Almere ligt in maar liefst drie provincies, maar wie heeft de regie, wie heeft het geld en wie kan er knopen doorhakken?

Binnenstedelijk bouwen

De verplichting om een bepaald percentage binnenstedelijk te bouwen vervalt ook. Omdat het bouwen in een weiland onder de Nederlandse omstandigheden altijd veel goedkoper is dan het herontwikkelen van bebouwd gebied, kun je ook hier ‘Amerikaanse toestanden’ verwachten, waar tussen het centrum en de buitenwijken vaak een heel verpauperd stuk stad ligt. Bijv. in de provincie Overijssel zijn er in 2010 zo’n vierduizend woningen gebouwd, waarvan bijna de helft in onbedorven weilanden. Zonder regelgeving wordt dat alleen maar erger.

Terugdringen van de leegstand van kantoren (nu ‘maar liefst 870 voetbalvelden vloeroppervlak’!) is ook een speerpunt. Met de versoepeling van de regels hoopt het kabinet dat meer kantoorgebouwen ‘als vanzelf’ een andere bestemming krijgen. Maar het ombouwen van kantoren is relatief duur, en vaak is ook de lokatie van kantoorgebouwen ongunstig voor permanente bewoning. Zonder een fiscale boete op leegstand zal het probleem nog heel lang voortduren.

Natuur in de verdrukking

Autobezitters kunnen ook blij zijn: bereikbaarheid is gedefinieerd als kernthema en dat vertaalt zich in investeringen in het snelwegennet. Ten koste van de provinciale wegen, dat is de keuze die het kabinet heeft gemaakt. Ook de Nederlanders die vinden dat er nu wel genoeg natuur is in Nederland, en die zich vrolijk kunnen maken over bijv. de Korenwolf, die worden op hun wenken bediend. Alleen nog Natura2000 gebieden vallen onder de verantwoordelijkheid van het rijk, want moet van Europa, evenals de EHS (valt veelal samen met Narura2000). Maar staatssecretaris Bleeker heeft wel de robusste verbindingen tussen EHS gebieden geschrapt, die die EHS gebieden moeten verbinden tot een samenhangend netwerk. Daarmee wordt de EHS dan weer ernstig tekort gedaan.

Conclusie: de nationale Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) geeft geen visie op Nederland in 2050; noch op de impact van de transitie naar 80% renewable energy en de overgang naar electrisch rijden; of de gevolgen van Het Nieuwe Werken op reistijden; of de gevolgen van doorgaande groei in de randstad en toenemende krimp buiten de randstad. Om maar eens wat te noemen. Hier zou de Tweede Kamer geen genoegen mee moeten nemen!


Geef een reactie