Zo bezuinig je in de afvalwaterketen

Rijk, waterschappen, gemeenten en drinkwaterbedrijven hebben afgesproken om jaarlijks 8 procent te besparen op de kosten in het beheer en onderhoud van de afvalwaterketen. Dit is vastgelegd in het landelijk Bestuursakkoord Water uit 2011.

Samenwerking in de Afvalwaterketen

Nu, twee jaar later, begint de Visitatiecommissie ‘Samenwerking Afvalwater-keten’ aan haar bezoekrondes, en in 2014 volgen de eerste ‘aanwijzingen’ door de minister. Geen enkele gemeente of waterschap wil natuurlijk zo’n aanwijzing. Dus de druk neemt toe: er moeten concrete resultaten geboekt worden! Dat zou betekenen dat de ruim zestig afgesloten intentieovereenkomsten razendsnel moeten worden omgezet tot daadwerkelijke en structurele kostenbesparingen.

In theorie zijn er veel mogelijkheden om de besparingen te realiseren. Wat ons betreft ligt het voor de hand samen te werken in ‘zuiveringskringen’, deze aan te sluiten op dezelfde afvalwaterzuivering, en zo hetzelfde werk efficiënter uit te voeren met minder mensen. Ook is efficiëntiewinst te behalen met de overdracht van het beheer van de rioolgemalen naar het waterschap, zodat je als gemeente geen onderhoudsdienst meer nodig hebt.

Lange termijn versus korte termijn

Dit soort oplossingen betreft de lange termijn. Want zie maar eens in een paar maanden een efficiënte intergemeentelijke samenwerking op gang te brengen. Uit ervaring weten we dat samenwerking in de afvalwaterketen gaat over vertrouwen en zeggenschap, en veel minder over techniek.

Op zo’n korte termijn de overstap te maken van vage intenties naar concrete besparingen, is bijna onmogelijk. Ga maar na: Gemeenten houden vast aan hun zeggenschap over de openbare ruimte. Of ze zijn bang dat intergemeentelijke samenwerking een voorportaal is voor fusie van gemeenten. De drinkwatermaatschappijen hebben in het verleden te gemakkelijk geroepen dat zij de afvalwaterketen “wel even erbij zouden doen”, en die echo galmt nog steeds rond.

Tegelijkertijd hebben de waterschappen vooral oog voor hun waterzuiveringsinstallaties, waar op dit moment een omslag wordt gemaakt van het verwerken van afvalwater tegen zo laag mogelijke kosten, naar het produceren van waardevolle grondstoffen.

Waterzuivering Harnaschpolder Delfland (foto: Middendorp)

Investeringen in rioolvernieuwing slim temporiseren

Ons advies? Op korte termijn moeten de eerste bezuinigingen op een andere manier worden bereikt. Om de taakstellende 8 procent besparingen uit het Bestuursakkoord Water te realiseren, kunnen geplande investeringen in dure rioolvernieuwing uitgesteld worden. Veel rioolstelsels liggen al meer dan 60 jaar in de grond. Door een slimme combinatie van monitoring en asset management kun je de risico’s van het uitstellen van rioolvernieuwing goed beheersen.

Parallel hieraan moet hard gewerkt worden om werkelijke samenwerking in de afvalwaterketen op gang te brengen.

Ons devies is om te werken vanuit het concept van de Multiple Gains Approach. Een adviseur van ‘buiten’ brengt lucht in de onderlinge verhoudingen, door belangen te scheiden van standpunten en te zoeken naar de ‘Gouden Driehoek’. In die hotspot vallen belangen van gemeenten samen met die van waterschappen en drinkwaterbedrijven. Met een stappenplan en een heldere planning brengt een adviseur de gehele scope van besparingen in de afvalwaterketen in beeld. Zo houd je als gemeente en waterschap zelf de regie op het samenwerkingsproces.

Dit artikel verscheen op 4 oktober 2013 in Cobouw


Geef een reactie